PriFest 2026 në Prishtinë – festivali që e kthen kryeqytetin në skenë të filmit ndërkombëtar
Në zemër të Prishtinës, tapeti i kuq është shtruar sërish. Nga 8 deri më 13 shtator 2026, kryeqyteti i Kosovës mirëpret edicionin e 18-të të Prishtina International Film Festival – PriFest, duke e kthyer qytetin për gjashtë ditë në një pikë takimi të filmit kosovar, ballkanik dhe ndërkombëtar.
PriFest është më shumë se një seri shfaqjesh filmash. Është një hapësirë ku Kosova prezanton kulturën e vet, ku kineastët takojnë profesionistë të industrisë dhe ku Prishtina merr ritmin e një festivali evropian filmi.
Për disa ditë, Prishtina nuk është vetëm qyteti ku zhvillohet festivali – vetë qyteti bëhet pjesë e filmit.
PriFest arrin edicionin e 18-të në Prishtinë
PriFest u themelua në vitin 2008 dhe në vitin 2026 po zhvillon edicionin e tij të 18-të. Gjatë viteve, festivali ka krijuar ura ndërmjet filmit kosovar, kinematografisë së Ballkanit dhe industrisë ndërkombëtare.
Një nga figurat që lidhet me festivalin që nga fillimi është aktorja britanike Vanessa Redgrave. Ajo mori pjesë në edicionin e parë dhe është presidente e Bordit të Nderit të PriFest-it.
“DUA” e Blerta Bashollit hapi PriFest 18
Edicioni i 18-të u hap më 8 shtator me filmin “DUA” të regjisores Blerta Basholli. Filmi është bashkëprodhim i Kosovës, Zvicrës dhe Francës dhe rikthehet para publikut në Prishtinë pas një rrugëtimi ndërkombëtar që përfshiu edhe Semaine de la Critique në Cannes, ku Blerta Basholli dhe Nicole Borgeat u nderuan me çmimin SACD.
Historia vendoset në Prishtinën e fundviteve 1990. Në qendër është Dua, një vajzë 13-vjeçare që përballet me adoleshencën ndërsa tensionet etnike dhe kërcënimi i luftës ndryshojnë jetën rreth saj. Në kast janë Pinea Matoshi, Vlera Bilalli, Kaona Matoshi, Yllka Gashi, Kushtrim Hoxha, Andi Bajgora, Fiona Abdullahu dhe Arben Bajraktaraj.
Përzgjedhja e “DUA” për hapjen e festivalit ka një simbolikë të veçantë: një histori e lindur në Kosovë, e realizuar nga kineastë të Kosovës dhe e prezantuar në skena ndërkombëtare, kthehet për t’u takuar me publikun vendas.
Një program që sjell botën e filmit në Prishtinë
Programi i PriFest 18 përfshin filma të metrazhit të gjatë, të mesëm dhe të shkurtër, si dhe programe speciale që sjellin në Prishtinë autorë dhe produksione nga Kosova, rajoni dhe vende të tjera.
Vetëm gara e filmave të shkurtër përmban 12 filma, mes tyre katër premiera botërore, një premierë evropiane, një ndërkombëtare, dy rajonale dhe katër premiera në Kosovë. Sipas PriFest-it, shfaqjet e filmave të shkurtër janë falas për publikun.
Zvicra në fokus
Një pjesë e veçantë e edicionit të sivjetmë është Swiss Focus, me tre filma të drejtuar nga gra: “A Silent Rebellion” nga Marie-Elsa Sgualdo, “Traces of What Remains” nga Lisa Blatter dhe “DUA” nga Blerta Basholli.
Programi pasqyron edhe lidhjet kulturore e filmike ndërmjet Kosovës dhe Zvicrës. “DUA” është bashkëprodhim kosovaro-zviceran me Francën, ndërsa në “Traces of What Remains” luan aktori zvicerano-kosovar Dashmir Ristemi. Swiss Focus realizohet në partneritet me SWISS FILMS dhe me mbështetjen e Ambasadës së Zvicrës në Kosovë.
PriForum – aty ku mund të lindin filmat e ardhshëm
PriForum, platforma profesionale e PriFest-it, bashkon kineastë, producentë, vendimmarrës dhe profesionistë të industrisë për të nxitur bashkëprodhimet, rrjetëzimin dhe zhvillimin e projekteve të reja filmike.
Në Best Pitch Competition të këtij viti janë përzgjedhur tetë projekte nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Turqia. Kosova përfaqësohet me projektet “Ada” dhe “Last Debt”. Pikërisht këtu qëndron një pjesë e vlerës afatgjatë të festivalit: takimet e sotme mund të shndërrohen në bashkëpunime dhe filma të rinj në vitet e ardhshme.
“Shame and Money” përmbyll PriFest 18
Festivali është planifikuar të mbyllet më 13 shtator me “Shame and Money” të regjisorit kosovar Visar Morina. Filmi është bashkëprodhim i Gjermanisë, Kosovës, Sllovenisë, Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Belgjikës, me Astrit Kabashi, Flonja Kodheli, Kumrije Hoxha, Fiona Gllavica dhe Alban Ukaj në kast.
“Shame and Money” fitoi World Cinema Grand Jury Prize: Dramatic në Sundance Film Festival 2026. Kështu, PriFest hapet dhe mbyllet me dy filma me lidhje të forta me Kosovën dhe me prani të rëndësishme ndërkombëtare.
Kur festivali e ndryshon qytetin
PriFest nuk jeton vetëm brenda sallës së kinemasë. Gjatë festivalit, hapësira rreth Kino Armatës merr një identitet tjetër: tapeti i kuq, skena, publiku dhe aktivitetet profesionale krijojnë një atmosferë që e lidh filmin me jetën urbane të Prishtinës.
Fotografitë e realizuara nga ATDHEU NEWS kapin edhe momentin para mbërritjes së publikut, kur skena dhe tapeti i kuq janë gati dhe qyteti pret fillimin e mbrëmjes.
Filmi si ambasador kulturor i Kosovës
Për Kosovën, filmi ka rëndësi që shkon përtej argëtimit. Një film i realizuar këtu mund të udhëtojë në festivale ndërkombëtare dhe të arrijë te njerëz që ndoshta nuk e kanë vizituar kurrë vendin. Përmes filmit, publiku njihet me gjuhën, njerëzit, rrugët, kujtesën dhe historitë e Kosovës.
Kjo është një formë e fuqishme e diplomacisë kulturore: jo përmes fjalimeve zyrtare, por përmes historive njerëzore. Sukseset ndërkombëtare të kineastëve kosovarë tregojnë se një vend i vogël mund të prodhojë histori me audiencë globale, ndërsa festivale si PriFest krijojnë ura që i lidhin këto histori me botën.
Prishtina ka nevojë për festivale
Një kryeqytet nuk ndërtohet vetëm me rrugë, ndërtesa dhe institucione. Ai ndërtohet edhe me film, muzikë, teatër, ekspozita, libra dhe festivale. Ngjarje si PriFest forcojnë identitetin kulturor të qytetit dhe mund të sjellin njëkohësisht vlerë turistike e ekonomike.
Vizitorët që vijnë për një festival përdorin hotele, restorante, transport dhe shërbime të tjera, por mbi të gjitha largohen me një përvojë dhe një imazh të Prishtinës. Në këtë kuptim, kultura është edhe investim në atraktivitetin ndërkombëtar të qytetit.
Kur Prishtina bëhet ekran
Nga “DUA” e Blerta Bashollit te “Shame and Money” e Visar Morinës, nga filmat e shkurtër te Swiss Focus dhe nga shfaqjet publike te takimet profesionale të PriForum-it, PriFest krijon për gjashtë ditë një botë të vogël filmi në kryeqytetin e Kosovës.
Vlera e festivalit nuk është vetëm te filmat që shfaqen. Është te njerëzit që takohen, projektet që fillojnë, idetë që shkëmbehen dhe historitë e Kosovës që marrin rrugën drejt publikut ndërkombëtar.
Kur dritat e sallës fiken dhe filmi fillon, Prishtina nuk është vetëm qyteti ku zhvillohet festivali. Për disa ditë, vetë Prishtina bëhet pjesë e filmit.
